Και ίσως αυτό να μην είναι τόσο κακό όσο νομίζουμε.
Benjamin Trinidad Segura
7 λεπτά ανάγνωσης
Έχουμε μια παράξενη αντίληψη για την πρόοδο.
Πρέπει να προχωράμε μπροστά. Όσο γίνεται πιο σταθερά. Ιδανικά, πιο γρήγορα απ’ ό,τι χθες.
Να κερδίζουμε περισσότερα. Να πετυχαίνουμε περισσότερα. Να αποκτούμε περισσότερα. Να ζούμε περισσότερα. Να αξιοποιούμε περισσότερο τις δυνατότητές μας.
Και, αν γίνεται, όλα ταυτόχρονα.
Όποιος έχει σήμερα λιγότερα απ’ ό,τι πριν από έναν χρόνο, φαίνεται να έχει κάνει κάτι λάθος.
Όποιος χάνει τη δουλειά του, έχει μείνει πίσω.
Όποιος αποτυγχάνει με μια ιδέα, έχει χάσει τον χρόνο του.
Όποιος τελειώνει μια σχέση, έχει χάσει κάτι.
Και όποιος πρέπει να ξεκινήσει ξανά από την αρχή, βρίσκεται ξαφνικά πάλι στο σημείο εκκίνησης.
Όμως, ισχύει πράγματι αυτό;
Συχνά βλέπουμε τη ζωή μας σαν μια διαδρομή με μία μόνο σωστή κατεύθυνση: προς τα εμπρός.
Ένα βήμα μπροστά είναι καλό. Δύο βήματα είναι καλύτερα. Η στασιμότητα είναι κακή. Και οι υποχωρήσεις; Καλύτερα να μην υπάρχουν καθόλου.
Όμως, η ζωή μας δεν λειτουργεί καθόλου έτσι.
Αλλάζουμε. Οι συνθήκες μας αλλάζουν. Οι άνθρωποι έρχονται και φεύγουν. Οι αποφάσεις αποδεικνύονται εκ των υστέρων λανθασμένες. Πράγματα που λειτουργούσαν χθες, μπορεί να μη λειτουργούν πια αύριο.
Και μερικές φορές χάνουμε κάτι, παρόλο που κάναμε τα πάντα σωστά.
Παρόλα αυτά, συχνά αντιμετωπίζουμε τις αναποδιές ως προσωπικές ήττες.
Σαν να έχουμε αποτύχει μόλις η ζωή μας πάψει να ακολουθεί την κατεύθυνση που είχαμε αρχικά φανταστεί.
Ίσως δεν είναι κάθε πισωγύρισμα σημάδι ότι κινούμαστε προς τη λάθος κατεύθυνση.
Ίσως μερικές φορές απλώς μας δείχνει ότι η αντίληψή μας για την πρόοδο ήταν υπερβολικά απλουστευμένη.
Φαντάσου έναν άνθρωπο που επί πέντε χρόνια προσπαθούσε να στήσει μια επιχείρηση.
Επενδύει χρόνο, χρήματα, ενέργεια και ίσως ένα μεγάλο μέρος της ελπίδας του.
Και κάποια στιγμή, παύει να λειτουργεί.
Η επιχείρηση πρέπει να κλείσει.
Από έξω, θα μπορούσε κανείς να πει: Πέντε χαμένα χρόνια. Όλα μάταια. Πίσω στο μηδέν.
Όμως, είναι αυτός ο άνθρωπος πράγματι ο ίδιος με εκείνον που ήταν πέντε χρόνια νωρίτερα;
Δεν έμαθε να παίρνει αποφάσεις; Να αναλαμβάνει ευθύνες; Να διαχειρίζεται την αβεβαιότητα; Να κατανοεί τους ανθρώπους; Να λύνει προβλήματα;
Ίσως έχασε την επιχείρησή του.
Αλλά έχασε και όλα όσα έμαθε μέσα σε αυτά τα πέντε χρόνια;
Το ίδιο ισχύει για τις σχέσεις, τις επαγγελματικές αλλαγές, τις προσωπικές κρίσεις και τις αποφάσεις που σήμερα θα παίρναμε διαφορετικά.
Φυσικά, μπορεί να χάσουμε πράγματα που δεν αντικαθίστανται.
Και φυσικά, η νέα γνώση δεν κάνει αυτόματα μια απώλεια λιγότερο οδυνηρή.
Όμως, μετά από μια αναποδιά μπορεί να βρισκόμαστε σε ένα σημείο παρόμοιο με εκείνο του παρελθόντος, χωρίς να είμαστε πια ο ίδιος άνθρωπος.
Το ότι βρίσκεσαι ξανά στο ίδιο σημείο δεν σημαίνει ότι είσαι ξανά ο ίδιος άνθρωπος.
Ένα μεγάλο μέρος της προόδου μας δεν είναι ορατό στους άλλους.
Κανείς δεν βλέπει με την πρώτη ματιά ότι έμαθες να βάζεις όρια.
Ότι σήμερα αντιμετωπίζεις τις συγκρούσεις διαφορετικά.
Ότι τολμάς να κάνεις ερωτήσεις αντί να πρέπει να τα ξέρεις όλα.
Ότι αντιλαμβάνεσαι πιο γρήγορα πότε κάτι δεν σου κάνει καλό.
Ότι σήμερα κατανοείς καλύτερα μια κατάσταση, παρόλο που ακόμη δεν μπορείς να την αλλάξεις.
Δεν μπορούμε απλώς να καταγράψουμε τέτοιες εξελίξεις στο βιογραφικό μας.
Δεν εμφανίζονται στο αντίγραφο κίνησης του λογαριασμού μας.
Δεν μας εξασφαλίζουν αυτόματα περισσότερη αναγνώριση, καλύτερη δουλειά ή κοινωνικό κύρος.
Κι όμως, μπορούν να αλλάξουν τη ζωή μας.
Ίσως μάλιστα πιο ουσιαστικά και διαρκώς από κάποιο αποτέλεσμα για το οποίο λάβαμε τόση αναγνώριση.
Δεν μας φέρνουν όλα όσα μας εξελίσσουν εμφανώς πιο μπροστά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα εξωτερικά αποτελέσματα είναι ασήμαντα.
Τα χρήματα δημιουργούν δυνατότητες και ασφάλεια. Μια δουλειά μπορεί να προσφέρει σταθερότητα. Οι σχέσεις μπορούν να μας στηρίξουν. Η επιτυχία μπορεί να ανοίξει πόρτες.
Όποιος χάνει κάτι από αυτά, ενδέχεται να χάσει πάρα πολλά.
Όμως, το υπόλοιπο του λογαριασμού μας, ο επαγγελματικός μας τίτλος ή η κατάσταση της σχέσης μας δεν αφηγούνται ολόκληρη την ιστορία μας.
Και ίσως πρέπει να πάψουμε να κάνουμε σαν να μπορούσαν.
Υπάρχει η ιδέα ότι μερικές φορές πρέπει πρώτα να μας τραβήξουν προς τα πίσω, ώστε μετά να προχωρήσουμε πολύ πιο μπροστά.
Σαν λάστιχο.
Μια όμορφη εικόνα.
Ίσως μάλιστα μια εικόνα που μπορεί να μας δώσει ελπίδα σε δύσκολους καιρούς.
Όμως, πιστεύω ότι πρέπει να είμαστε προσεκτικοί με αυτήν.
Γιατί δεν είμαστε λάστιχα.
Δεν εκτοξεύεται κάθε άνθρωπος που έχει υποστεί μια οπισθοδρόμηση ακόμη πιο μπροστά.
Δεν μας κάνει κάθε κρίση πιο δυνατούς.
Δεν ανοίγει κάθε αποτυχία μια καινούργια πόρτα.
Και δεν έχει κάθε απώλεια ένα βαθύτερο νόημα που κάποτε θα ανακαλύψουμε.
Μερικά πράγματα είναι απλώς φρικτά.
Κάποιες αποφάσεις ήταν λανθασμένες.
Κάποιες εμπειρίες θα προτιμούσαμε να μην είχαμε ζήσει ποτέ.
Και κάποιες αναποδιές αφήνουν σημάδια που μας συνοδεύουν σε όλη μας τη ζωή.
Δεν χρειάζεται να μετατρέπουμε κάθε οδυνηρή εμπειρία σε ιστορία επιτυχίας για να έχει θέση στη ζωή μας.
Ίσως μερικές φορές μπορούμε απλώς να είμαστε λυπημένοι.
Απογοητευμένοι. Θυμωμένοι. Εξαντλημένοι.
Ίσως μπορούμε να μετανιώσουμε για κάτι χωρίς να πρέπει αμέσως να διατυπώσουμε ένα δίδαγμα από αυτό.
Και ίσως μπορούμε να ευχόμαστε να είχαν εξελιχθεί αλλιώς τα πράγματα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είμαστε αχάριστοι για τη σημερινή μας ζωή.
Πιστεύω πως μερικές φορές πιέζουμε υπερβολικά τον εαυτό μας να βγάλει κάτι από τα πάντα.
Να κάνουμε κάθε ευκαιρία επιτυχία.
Να αποκομίζουμε ένα δίδαγμα από κάθε ήττα.
Να βρίσκουμε λύση σε κάθε πρόβλημα.
Να μετατρέπουμε κάθε δύσκολη περίοδο της ζωής μας σε μια ιστορία για το πώς τελικά νικήσαμε.
Όμως, ίσως δεν χρειάζεται να νικάμε πάντα.
Ίσως δεν χρειάζεται να εξελισσόμαστε πάντα.
Ίσως μερικές φορές αρκεί να περάσουμε μια δύσκολη περίοδο χωρίς να λυγίσουμε.
Ή να δεχτούμε βοήθεια.
Ή να παραδεχτούμε ένα λάθος.
Ή να καταλάβουμε ότι δεν θέλουμε πια κάτι για το οποίο κάποτε θα δίναμε τα πάντα.
Ίσως μερικές φορές πρόοδος σημαίνει ακόμη και να κάνουμε συνειδητά ένα βήμα πίσω.
Όχι επειδή τα παρατάμε.
Αλλά επειδή καταλάβαμε ότι η κατεύθυνση προς την οποία βαδίζαμε τόσο καιρό δεν ήταν καν δική μας.
Και ίσως αυτή να είναι μια από τις πιο δύσκολες συνειδητοποιήσεις:
Ότι μπορούμε να αφήσουμε κάτι πίσω, παρόλο που έχουμε ήδη επενδύσει τόσα πολλά σε αυτό.
Ίσως πριν από πέντε χρόνια να πίστευες πως σήμερα η ζωή σου θα έμοιαζε διαφορετική.
Ίσως δεν πέτυχες τους στόχους σου.
Ίσως έχασες πράγματα που ήσουν βέβαιος ότι θα έμεναν για πάντα.
Ίσως πήρες αποφάσεις για τις οποίες σήμερα μετανιώνεις.
Ή ίσως αυτή τη στιγμή να μην ξέρεις καθόλου πώς να συνεχίσεις.
Δεν θέλω να σου πω ότι όλα αυτά ήταν απαραίτητα για να συμβεί κάποτε κάτι καλύτερο.
Δεν το ξέρω.
Και δεν πιστεύω ότι μπορεί να το υποσχεθεί κανείς.
Όμως, πιστεύω ότι μερικές φορές κρίνουμε άδικα την πορεία μας μέχρι τώρα.
Κοιτάζουμε όσα δεν λειτούργησαν και παραβλέπουμε όσα έχουμε πλέον καταλάβει.
Συγκρίνουμε το παρόν μας με ένα μέλλον που κάποτε είχαμε φανταστεί.
Και βαφτίζουμε τη διαφορά προσωπική αποτυχία.
Όμως, δεν μπορούμε να ξέρουμε ποιοι θα ήμασταν σήμερα αν όλα είχαν εξελιχθεί διαφορετικά.
Ίσως να είχαμε πετύχει περισσότερα.
Ίσως να είχαμε χάσει λιγότερα.
Ίσως να ήμασταν πιο ευτυχισμένοι.
Ίσως όμως και όχι.
Δεν το ξέρουμε.
Και ίσως δεν χρειάζεται να το ξέρουμε.
Γιατί η ζωή μας δεν είναι μια εξέταση στην οποία κάποια στιγμή πρέπει να αποδείξουμε ότι όλες οι αποφάσεις του παρελθόντος ήταν σωστές.
Είναι κάτι που διαμορφώνουμε ενώ το ζούμε.
Και μερικές φορές αυτό σημαίνει να ξαναδούμε την πορεία που ακολουθήσαμε, χωρίς να την ωραιοποιούμε.
Ίσως αυτή την περίοδο να πηγαίνεις προς τα πίσω.
Ίσως έχεις μείνει στάσιμος.
Ίσως πρέπει να ξεκινήσεις ξανά κάτι, παρόλο που πίστευες ότι είχες αφήσει αυτό το κεφάλαιο πίσω σου εδώ και καιρό.
Αυτό δεν είναι αυτομάτως καλό.
Αλλά δεν σημαίνει αυτομάτως και το τέλος της εξέλιξής σου.
Μπορείς να απογοητεύεσαι για το σημείο όπου βρίσκεσαι τώρα και παρ’ όλα αυτά να αναγνωρίζεις πόσο δρόμο έχεις διανύσει.
Μπορείς να εύχεσαι να είχες ένα διαφορετικό παρόν, χωρίς να υποτιμάς εντελώς το παρελθόν σου.
Και μπορείς να ξεκινήσεις από την αρχή, χωρίς να προσποιείσαι ότι όλα όσα προηγήθηκαν ήταν μάταια.
Ίσως κάποιες εμπειρίες αποδειχθούν χρήσιμες μόνο αργότερα.
Ίσως άλλες παραμείνουν απλώς οδυνηρές.
Και ίσως κάποτε αυτό που σήμερα μοιάζει με πισωγύρισμα να ανοίξει έναν νέο δρόμο.
Καμία εγγύηση.
Αλλά μια πιθανότητα.
Ίσως δεν χρειάζεται πάντα να έχουμε προχωρήσει περισσότερο απ’ ό,τι χθες. Ίσως μερικές φορές αρκεί να καταλάβουμε σήμερα κάτι που δεν καταλαβαίναμε χθες.
Και αν αύριο θέλουμε να κάνουμε ξανά ένα βήμα μπροστά, μπορούμε.
Με τον δικό μας ρυθμό.
Όχι επειδή πρέπει να αποδείξουμε ότι κάθε αναποδιά άξιζε τον κόπο.
Αλλά επειδή η πορεία μας δεν έχει τελειώσει ακόμη.
Συζήτηση
Η διαφωνία είναι ευπρόσδεκτη. Η ασέβεια όχι.
Ξεκίνα τη συζήτηση με μια προσεγμένη απάντηση.