Προσαρμοζόμαστε, συγκρατούμε τις απόψεις μας και αλλάζουμε για να ανήκουμε κάπου. Αλλά πού τελειώνει η υγιής κατανόηση και πού αρχίζει η άρνηση του εαυτού;
Benjamin Trinidad Segura
4 λεπτά ανάγνωσης
Μια πιπεριά τσίλι είναι καυτερή.
Σε κάποιους αρέσει γι’ αυτό. Άλλοι δεν την αντέχουν.
Κανείς, όμως, δεν θα σκεφτόταν να κατηγορήσει μια πιπεριά τσίλι ότι δεν είναι αρκετά γλυκιά.
Με τους ανθρώπους φαίνεται πως είναι αλλιώς.
Προσαρμοζόμαστε. Αλλάζουμε τον τρόπο που εκφραζόμαστε, συγκρατούμε τις απόψεις μας, καταπιέζουμε χαρακτηριστικά μας και προσπαθούμε να καταλάβουμε ποια εκδοχή του εαυτού μας θα μπορούσε να αρέσει περισσότερο στους άλλους.
Όχι απαραίτητα επειδή θέλουμε να είμαστε ανειλικρινείς.
Αλλά επειδή θέλουμε να ανήκουμε κάπου.
Επειδή η απόρριψη είναι δυσάρεστη.
Επειδή θέλουμε να μας συμπαθούν.
Και επειδή μερικές φορές φαίνεται πιο εύκολο να κρύψουμε ένα κομμάτι του εαυτού μας, παρά να ρισκάρουμε να μην αρέσει σε κάποιον αυτό ακριβώς το κομμάτι.
Η προσαρμογή είναι μέρος της ανθρώπινης συνύπαρξης.
Δεν μπορούμε να λέμε κάθε στιγμή όλα όσα σκεφτόμαστε. Πρέπει να δείχνουμε κατανόηση, να κάνουμε συμβιβασμούς και περιστασιακά να αναλογιζόμαστε τη συμπεριφορά μας.
Αυτό δεν είναι αυτομάτως άρνηση του εαυτού.
Αντιθέτως: η ικανότητα να προσαρμοζόμαστε στους άλλους μπορεί να αποτελεί έκφραση ενσυναίσθησης, σεβασμού και προσωπικής ωριμότητας.
Κάπου, όμως, υπάρχει ένα όριο.
Ανάμεσα στην κατανόηση και την αυτοθυσία.
Ανάμεσα στον συμβιβασμό και στην προσπάθεια να γίνουμε κάποιος άλλος.
Ανάμεσα στην προσωπική εξέλιξη και στην πεποίθηση ότι η ίδια μας η προσωπικότητα δεν είναι αρκετή.
Και μερικές φορές αντιλαμβανόμαστε πολύ αργά ότι έχουμε ήδη ξεπεράσει αυτό το όριο.
Ίσως επειδή κάποια στιγμή δεν μπορούμε πια να ξεχωρίσουμε ποιες αποφάσεις παίρνουμε από πεποίθηση και ποιες από φόβο μήπως μας απορρίψουν.
Έχουμε την τάση να εκλαμβάνουμε τις αντιδράσεις των άλλων ως αξιολόγηση του ίδιου μας του εαυτού.
Όταν δεν αρέσουμε σε κάποιον, αναρωτιόμαστε γιατί.
Ήμουν υπερβολικά ευθύς;
Υπερβολικά δυνατός;
Υπερβολικά ήσυχος;
Υπερβολικά συναισθηματικός;
Υπερβολικά παράξενος;
Έπρεπε να είχα φερθεί διαφορετικά;
Και έτσι παραβλέπουμε κάτι ουσιαστικό:
Δεν αποτελεί κάθε διαπροσωπική ασυμβατότητα προσωπικό μειονέκτημα.
Μερικές φορές οι άνθρωποι απλώς δεν ταιριάζουν μεταξύ τους.
Οι προσδοκίες τους διαφέρουν. Τα ενδιαφέροντά τους, οι αξίες τους, οι αντιλήψεις τους για την οικειότητα ή ο τρόπος επικοινωνίας τους.
Και μερικές φορές δεν υπάρχει καν κάποιος συγκεκριμένος λόγος.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιος από τους δύο έχει άδικο.
Μπορεί να είσαι καλός άνθρωπος και παρ’ όλα αυτά να μην είσαι ο κατάλληλος άνθρωπος για κάποιον.
Ομοίως, κάποιος άλλος μπορεί να είναι καλός άνθρωπος και παρ’ όλα αυτά να μην ταιριάζει μαζί σου.
Ωστόσο, θα ήταν υπερβολικά απλοϊκό να συμπεράνουμε από αυτό ότι δεν πρέπει ποτέ να αλλάζουμε τίποτα στον εαυτό μας.
Δεν είναι κάθε κριτική επίθεση στην προσωπικότητά μας.
Δεν οφείλεται κάθε απόρριψη στο ότι οι άλλοι δεν μας καταλαβαίνουν.
Και δεν αξίζει κάθε χαρακτηριστικό να υπερασπιζόμαστε άνευ όρων.
Όποιος πληγώνει τους άλλους δεν μπορεί να επικαλείται γενικά ότι έτσι είναι.
Όποιος αγνοεί διαρκώς τις ανάγκες των άλλων δεν γίνεται αυτομάτως αυθεντικός.
Και όποιος απορρίπτει κάθε μορφή αυτοκριτικής μπορεί να μπερδεύει την αυτοαποδοχή με τη στασιμότητα.
Ίσως εδώ ακριβώς βρίσκεται η καθοριστική διαφορά:
Δεν πρόκειται να χαρακτηρίσουμε κάθε χαρακτηριστικό αμετάβλητο.
Αλλά να καταλάβουμε για ποιον λόγο αλλάζουμε.
Από πεποίθηση;
Από επίγνωση;
Από σεβασμό προς τους άλλους;
Ή αποκλειστικά από φόβο μήπως δεν μας αποδεχτούν;
Ίσως αρκεί να αποδεχτούμε ότι δεν μπορούν όλοι να συνδεθούν με την προσωπικότητά μας.
Ότι μερικές φορές μας παρεξηγούν.
Ότι σε κάποιους αρέσουμε και σε άλλους όχι.
Και ότι ούτε εμείς ταιριάζουμε με όλους τους ανθρώπους.
Αυτό δεν είναι αποτυχία.
Είναι μέρος των ανθρώπινων σχέσεων.
Γιατί μια σχέση που λειτουργεί μόνο όσο κρύβουμε ουσιαστικά κομμάτια της προσωπικότητάς μας, αργά ή γρήγορα θέτει ένα δυσάρεστο ερώτημα:
Αρέσει σε αυτόν τον άνθρωπο ο πραγματικός εαυτός μου — ή η εκδοχή μου που δημιούργησα για χάρη του;
Ίσως, λοιπόν, η προσωπική εξέλιξη να μη σημαίνει πάντα ότι γινόμαστε κάποιος άλλος.
Μερικές φορές σημαίνει ότι ανακαλύπτουμε ξανά ποιοι θέλουμε πραγματικά να είμαστε.
Και ότι βρίσκουμε το θάρρος να παραμείνουμε πιστοί σε αυτόν τον άνθρωπο, ακόμη κι όταν δεν μπορούν όλοι να ταυτιστούν μαζί του.
Δεν χρειάζεται να αρέσεις σε όλους.
Δεν χρειάζεται να είσαι ενδιαφέρων, συμπαθής, κατανοητός ή κατάλληλος για τον καθένα.
Μπορείς να κάνεις λάθη, να μαθαίνεις και να αλλάζεις.
Αλλά ίσως θα έπρεπε πού και πού να αναρωτιέσαι:
Γίνομαι τώρα ένας άνθρωπος που θέλω εγώ ο ίδιος να είμαι;
Ή ένας άνθρωπος που πιστεύω ότι θα άρεσε περισσότερο στους άλλους;
Γιατί ανάμεσα σε αυτές τις δύο εξελίξεις μπορεί να μεσολαβεί μια ολόκληρη ζωή.
Συζήτηση
Η διαφωνία είναι ευπρόσδεκτη. Η ασέβεια όχι.
Ξεκίνα τη συζήτηση με μια προσεγμένη απάντηση.