ΔοκίμιοELΙδέες
Η γνώμη των άλλων δεν είναι το μέτρο σου.
Γιατί δίνουμε στους ανθρώπους τη δύναμη να καθορίζουν τις αποφάσεις μας, παρόλο που δεν χρειάζεται να υποστούν τις συνέπειές τους.
Benjamin Trinidad Segura
7 λεπτά ανάγνωσης
Φόρτωση πλαισίου…
Γιατί δίνουμε στους ανθρώπους τη δύναμη να καθορίζουν τις αποφάσεις μας, παρόλο που δεν χρειάζεται να υποστούν τις συνέπειές τους.
Benjamin Trinidad Segura
7 λεπτά ανάγνωσης
Υπάρχουν άνθρωποι των οποίων η γνώμη έχει μεγαλύτερη σημασία για εμάς από τη δική μας.
Μερικές φορές σχεδόν δεν γνωρίζουμε αυτούς τους ανθρώπους. Μερικές φορές τους γνωρίζουμε όλη μας τη ζωή.
Και μερικές φορές αρκεί και μόνο η σκέψη του τι μπορεί να πιστεύει κάποιος για εμάς για να μας αποτρέψει από το να κάνουμε κάτι.
Δεν εκφράζουμε μια ιδέα.
Δεν κάνουμε αίτηση για μια θέση εργασίας, επειδή πιστεύουμε ότι δεν είμαστε αρκετά καλοί.
Δεν ιδρύουμε μια επιχείρηση, επειδή άλλοι μπορεί να γελάσουν μαζί μας.
Δεν δείχνουμε ποιοι είμαστε πραγματικά, επειδή φοβόμαστε ότι θα μας κρίνουν γι’ αυτό.
Όχι απαραίτητα επειδή πιστεύουμε οι ίδιοι ότι οι αποφάσεις μας θα ήταν λανθασμένες.
Αλλά επειδή φοβόμαστε ότι οι άλλοι μπορεί να τις θεωρήσουν λανθασμένες.
Κι έτσι παραβλέπουμε κάτι καθοριστικό:
Οι άνθρωποι την κρίση των οποίων φοβόμαστε δεν χρειάζεται να ζήσουν με τις συνέπειες των αποφάσεων που δεν πήραμε.
Εμείς πρέπει.
Οι άνθρωποι είμαστε κοινωνικά όντα.
Θέλουμε να ανήκουμε κάπου. Να μας αναγνωρίζουν. Να μας καταλαβαίνουν.
Γι’ αυτό η γνώμη των άλλων έχει σημασία για εμάς, και όχι χωρίς λόγο.
Μας βοηθά να αξιολογούμε τη συμπεριφορά μας, να αναγνωρίζουμε τα λάθη μας και να κατανοούμε διαφορετικές οπτικές.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν αυτή η καθοδήγηση μετατρέπεται σε εξάρτηση.
Όταν παύουμε να αναρωτιόμαστε αν μια απόφαση είναι σωστή για εμάς και ρωτάμε μόνο πώς μπορεί να αντιδράσουν οι άλλοι.
Όταν αρχίζουμε να αξιολογούμε τις επιλογές μας με βάση το πόσο δύσκολο είναι να τις επικρίνει κανείς.
Και όταν κάποια στιγμή ζούμε μια ζωή που ανταποκρίνεται λιγότερο στις δικές μας πεποιθήσεις και περισσότερο στις προσδοκίες των ανθρώπων γύρω μας.
Τότε μπορεί να έχουμε πετύχει κάτι:
Αποφεύγουμε την κριτική.
Αλλά με ποιο τίμημα;
Φαντάσου ότι θέλεις να ιδρύσεις μια επιχείρηση.
Το λες σε κάποιον.
Η απάντηση;
«Δεν πρόκειται να πετύχει έτσι κι αλλιώς.»
Ίσως αυτό το άτομο να έχει δίκιο.
Ίσως να έχεις παραβλέψει σημαντικούς κινδύνους. Ίσως το επιχειρηματικό σου μοντέλο να μην είναι βιώσιμο. Ίσως όντως να σου λείπει κάτι καθοριστικό.
Αλλά ίσως αυτό το άτομο απλώς φοβάται την αλλαγή.
Ίσως να μην ίδρυε ποτέ το ίδιο μια επιχείρηση.
Ίσως να θεωρεί εκ προοιμίου κάθε ρίσκο λάθος.
Ή ίσως απλώς να μην μπορεί να φανταστεί ότι το εγχείρημά σου θα μπορούσε να πετύχει.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η γνώμη του δεν έχει αξία.
Σημαίνει απλώς ότι μια γνώμη δεν γίνεται αυτόματα αλήθεια μόνο και μόνο επειδή κάποιος την εκφράζει με αυτοπεποίθηση.
Γι’ αυτό πρέπει να μάθουμε να ξεχωρίζουμε μια τεκμηριωμένη εκτίμηση από μια προσωπική πεποίθηση.
Κάποιος μπορεί να είναι πεπεισμένος ότι κάτι δεν θα λειτουργήσει, χωρίς να ξέρει πραγματικά αν μπορεί να λειτουργήσει.
Και κάποιος μπορεί να μας επικρίνει, παρόλο που ο ίδιος δεν θα ήταν ποτέ πρόθυμος να τολμήσει το ίδιο βήμα.
Και τα δύο τα δικαιούται.
Το μόνο καθοριστικό ερώτημα είναι:
Γιατί να γίνει αυτόματα δικό μας το προσωπικό του όριο;
Γιατί να γίνει αυτόματα δικό μας το προσωπικό όριο ενός άλλου ανθρώπου;
Αυτό που φαίνεται αδύνατο για έναν άνθρωπο μπορεί να είναι αυτονόητο για κάποιον άλλον.
Αυτό που ο ένας θεωρεί ανεύθυνο, ο άλλος το βλέπει ως αναγκαίο ρίσκο.
Αυτό που σε κάποιον ακούγεται σαν μεγαλομανία, μπορεί για κάποιον άλλον να είναι ένας ρεαλιστικός στόχος.
Οι εμπειρίες μας διαμορφώνουν τις αντιλήψεις μας για το τι είναι δυνατό.
Και αυτό ισχύει τόσο για εμάς όσο και για τους ανθρώπους που μας κρίνουν.
Γι’ αυτό πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και να μην κάνουμε δικές μας τις πεποιθήσεις των άλλων χωρίς να τις εξετάσουμε.
Δεν θέλει να μας περιορίσει κάθε άνθρωπος που μας αποτρέπει από κάτι.
Μερικοί άνθρωποι θέλουν πραγματικά να μας προστατεύσουν.
Άλλοι θέλουν να μας αποτρέψουν από λάθη που έχουν κάνει οι ίδιοι.
Και άλλοι προβάλλουν τους δικούς τους φόβους στις αποφάσεις μας, χωρίς καν να το αντιλαμβάνονται.
Οι καλές προθέσεις δεν κάνουν αυτόματα μια εκτίμηση σωστή.
Ούτε η έλλειψη εμπειρίας κάνει αυτόματα μια γνώμη λανθασμένη.
Το καθοριστικό είναι να καταλάβουμε σε τι βασίζεται.
Θα ήταν εύκολο να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι θα έπρεπε να μας είναι εντελώς αδιάφορες οι γνώμες των άλλων.
Αλλά θα ήταν πράγματι συνετό;
Χρειαζόμαστε ανθρώπους που διαφωνούν μαζί μας.
Ανθρώπους που αμφισβητούν τις ιδέες μας.
Ανθρώπους που αναγνωρίζουν πράγματα που εμείς οι ίδιοι παραβλέπουμε.
Μερικές φορές, η κριτική που θέλουμε λιγότερο απ’ όλες να ακούσουμε είναι ακριβώς εκείνη που μας βοηθά περισσότερο να προχωρήσουμε.
Η διαφορά βρίσκεται στο τι κάνουμε με αυτήν στη συνέχεια.
Μπορούμε να πάρουμε την κριτική στα σοβαρά, χωρίς να υποταχθούμε άνευ όρων σε αυτήν.
Μπορούμε να ακούσουμε, χωρίς να συμφωνήσουμε αυτόματα.
Μπορούμε να επανεξετάσουμε τις αποφάσεις μας, χωρίς να τις εγκαταλείψουμε αμέσως.
Και μπορούμε να αναγνωρίσουμε ότι κάποιος διαφωνεί, χωρίς να συμπεράνουμε ότι πρέπει να κάνουμε λάθος.
Μια γνώμη άλλου μπορεί να διευρύνει την οπτική μας. Δεν χρειάζεται να καθορίζει την ταυτότητά μας.
Ίσως το πραγματικό πρόβλημα να βρίσκεται λίγο βαθύτερα.
Γιατί πόσο συχνά αναρωτιόμαστε από πού προέρχονται οι αντιλήψεις μας για τη ζωή;
Τι σημαίνει για εμάς επιτυχία;
Τι σημαίνει ασφάλεια;
Τι σημαίνει να κάνουμε κάτι από τη ζωή μας;
Και ποιος μας έμαθε πώς υποτίθεται ότι πρέπει να είναι οι απαντήσεις;
Οι γονείς μας;
Οι φίλοι μας;
Οι σύντροφοί μας;
Η κοινωνία στην οποία μεγαλώσαμε;
Ίσως επιδιώκουμε στόχους που δεν επιλέξαμε ποτέ συνειδητά οι ίδιοι.
Ίσως θεωρούμε κάποια πράγματα αδύνατα, επειδή κάποτε κάποιος μας είπε ότι ήταν αδύνατα.
Ίσως μάθαμε να θεωρούμε κάποιες αποφάσεις συνετές και άλλες ανεύθυνες, χωρίς ποτέ να αμφισβητήσουμε αυτή τη διάκριση.
Φυσικά, οι πεποιθήσεις μας δεν διαμορφώνονται ανεξάρτητα από το περιβάλλον μας.
Ούτε χρειάζεται να συμβαίνει αυτό.
Όμως υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να υιοθετούμε μια πεποίθηση και στο να την επιλέγουμε συνειδητά.
Το ότι πιστεύουμε κάτι εδώ και πολύ καιρό δεν σημαίνει ότι αποφασίσαμε ποτέ οι ίδιοι να το πιστεύουμε.
Ίσως δοκιμάζαμε πράγματα πιο συχνά.
Ίσως κάναμε αίτηση για θέσεις εργασίας, των οποίων τις απαιτήσεις δεν καλύπτουμε πλήρως.
Ίσως επιδιώκαμε επιτέλους την ιδέα που σκεφτόμαστε εδώ και χρόνια.
Ίσως λέγαμε στους ανθρώπους τι πραγματικά νιώθουμε.
Ίσως παραδεχόμασταν πιο συχνά ότι δεν ξέρουμε κάτι.
Ή ότι θέλουμε κάτι που οι άλλοι δεν καταλαβαίνουν.
Φυσικά, θα μπορούσαμε να αποτύχουμε.
Φυσικά, άλλοι άνθρωποι θα μπορούσαν να γελάσουν μαζί μας.
Και φυσικά, θα μπορούσαμε να πάρουμε αποφάσεις που εκ των υστέρων θα αποδεικνύονταν λανθασμένες.
Αλλά όλα αυτά μπορούν να συμβούν και όταν προσπαθούμε αποκλειστικά να ανταποκριθούμε στις προσδοκίες των άλλων.
Η διαφορά;
Στη μία περίπτωση αποφασίσαμε εμείς οι ίδιοι.
Στην άλλη, ίσως αφήσαμε την απόφαση σε ανθρώπους που δεν γνώριζαν καν πόση επιρροή είχαν πάνω μας.
Μπορεί να αποτύχεις αν ακολουθήσεις τον δικό σου δρόμο. Αλλά μπορείς να αποτύχεις και αν προσπαθείς αποκλειστικά να ανταποκριθείς στις προσδοκίες των άλλων. Ποια αποτυχία θα ήσουν πιο πρόθυμος να αποδεχτείς;
Ίσως να μη χρειάζεται καν να μάθουμε να αγνοούμε τις γνώμες των άλλων.
Ίσως, αντίθετα, πρέπει να μάθουμε να τους δίνουμε τη σωστή θέση.
Δεν είναι κάθε κριτική επίθεση.
Δεν είναι κάθε έπαινος επιβεβαίωση.
Δεν είναι κάθε αμφιβολία δικαιολογημένη.
Και δεν προέρχεται εξαρχής από εμάς κάθε πεποίθηση που κουβαλάμε μαζί μας εδώ και χρόνια.
Γι’ αυτό μερικές φορές αξίζει να σταματήσουμε για λίγο και να αναρωτηθούμε:
Δεν το θέλω πραγματικά;
Ή απλώς φοβάμαι τι μπορεί να σκεφτούν οι άλλοι γι’ αυτό;
Είναι πράγματι δικό μου όριο;
Ή μήπως υιοθέτησα κάποτε το όριο ενός άλλου ανθρώπου;
Δεν θα μπορέσουμε ποτέ να ελέγξουμε πλήρως τι σκέφτονται οι άλλοι για εμάς.
Και ίσως να μην χρειάζεται καν.
Γιατί, τελικά, δεν πρόκειται για το να ζούμε μια ζωή που κανείς δεν μπορεί να επικρίνει.
Αλλά για το να ζούμε μια ζωή την οποία μπορούμε εμείς οι ίδιοι να στηρίξουμε.
Η γνώμη των άλλων μπορεί να είναι μέρος της απόφασής σου.
Αλλά δεν θα πρέπει να αποφασίζει για το ποια ζωή θα ζήσεις.
Συζήτηση
Η διαφωνία είναι ευπρόσδεκτη. Η ασέβεια όχι.
Ξεκίνα τη συζήτηση με μια προσεγμένη απάντηση.